💝 गणित रोमन अंक 💘 Roman Numerals Roman numerals List Number Roman numeral 0 not defined 1 I 2 II 3 III 4 IV 5 V 6 VI 7 VII 8 VIII 9 IX 10 X 11 XI 12 XII 13 XIII 14 XIV 15 XV 16 XVI 17 XVII 18 XVIII 19 XIX 20 XX 21 XXI 22 XXII 23 XXIII 24 XXIV 25 XXV 26 XXVI 27 XXVII 28 XXVIII 29 XXIX 30 XXX 31 XXXI 32 XXXII 33 XXXIII 34 XXXIV 35 XXXV 36 XXXVI 37 XXXVII 38 XXXVIII 39 XXXIX 40 XL 41 XLI 42 XLII 43 XLIII 44 XLIV 45 XLV 46 XLVI 47 XLVII 48 XLVIII 49 XLIX 50 L 51 LI 52 LII 53 LIII 54 LIV 55 LV 56 LVI 57 LVII 58 LVIII 59 LIX 60 LX 61 LXI 62 LXII 63 LXIII 64 LXIV 65 LXV 66 LXVI 67 LXVII 68 LXVIII 69 LXIX 70 LXX 71 LXXI 72 LXXII 73 LXXIII 74 LXXIV 75 LXXV 76 LXXVI 77 LXXVII 78 LXXVIII 79 LXXIX 80 LXXX 81 LXXXI 82 LXXXII 83 LXXXIII 84 LXXXIV 85 LXXXV 86 LXXXVI 87 LXXXVII 88 LXXXVIII 89 LXXXIX 90 XC 91 XCI 92 XCII 93 XCIII 94 XCIV 95 XCV 96 XCVI 97 XCVII 98 XCVIII 99 XCIX 100 C 200 CC 300 CCC 400 CD 500 D 600 DC 700 DCC 800 DCCC 900 CM 1000 M 5000 V 10000 X 50000 L 100000 C 500000 D 1000000 M Years in roman numerals Year Roman numeral 1000 M 1100 MC 1200 MCC 1300 MCCC 1400 MCD 1500 MD 1600 MDC 1700 MDCC 1800 MDCCC 1900 MCM 1990 MCMXC 1991 MCMXCI 1992 MCMXCII 1993 MCMXCIII 1994 MCMXCIV 1995 MCMXCV 1996 MCMXCVI 1997 MCMXCVII 1998 MCMXCVIII 1999 MCMXCIX 2000 MM 2001 MMI 2002 MMII 2003 MMIII 2004 MMIV 2005 MMV 2006 MMVI 2007 MMVII 2008 MMVIII 2009 MMIX 2010 MMX 2011 MMXI 2012 MMXII 2013 MMXIII 2014 MMXIV 2015 MMXV 2016 MMXVI 2017 MMXVII 2018 MMXVIII 2019 MMXIX 2020 MMXX 🎯 हसत खेळत गणितीय शिक्षण 💎💎💎💎💎💎💎 (१) १ मिनिट = ६० सेकंद . (२) १ तास = ६० मिनिटे . (३) २४ तास = १ दिवस . (४) पाव तास =१५ मिनिटे. (५) अर्धा तास =३० मिनिटे. (६) पाऊण तास= ४५ मिनिटे . (७) ७ दिवस = १ आठवडा. (८) ३० दिवस = १ महिना. (९) ३६५ दिवस =१ वर्ष . (१०) १० वर्ष = १ दशक . (११) अर्धा वर्ष = ६ महिने . (१२) पाव वर्षे = ३ महिने . (१३) १ वाजून ३० मिनिटे = दीड वाजतात. (१४) २ वाजून ३० मिनिटे = अडीच वाजतात . (१५) एकशे =१०० (१६) अर्धाशे =५० (१७) पावशे =२५ (१८) पाऊणशे =७५ (१९) सव्वाशे =१२५ (२०) दीडशे = १५० (२१) अडीचशे =२५० (२२) साडेतीनशे =३५० (२३) १डझन= १२ वस्तू (२४) अर्धा डझन =६ वस्तू . (२५) पाव डझन=३ वस्तू (२६) पाऊण डझन=९ वस्तू (२७) २४ कागद = १ दस्ता (२८) २० दस्ते=१ रीम (२९) ४८० कागद = १ रीम (३०) १ गुंठे= १०८९ चौ .मी (३१) १ हेक्टर =१०० आर ३२ ) १एकर= ४००० चौ .मी (३३) १मीटर= १०० सेंटिमीटर (३४) अर्धा मीटर= ५० सेंटिमीटर (३५) पाव मीटर = २५ सेंटिमीटर (३६) पाऊण मीटर =७५ सेंटिमीटर (३७) १ लीटर = १००० मिलिलीटर (३८) अर्धा लीटर= ५०० मिलिलीटर (३९) पाव लीटर = २५० मिलिलीटर (४०) पाऊण लीटर = ७५० मिलिलीटर (४१) १ किलोग्रॅम = १००० ग्रॅम (४२) अर्धा किलोग्रॅम=५०० ग्रँम (४३) पाव किलोग्रॅम=२५० ग्रँम (४४) पाऊण किलोग्रॅम = 750 ग्रँम (४५) १ किलोमीटर = १००० मीटर (४६) अर्धा किलोमीटर =५०० मीटर (४७) पाव किलोमीटर =२५० मीटर (४८) पाऊण किलोमीटर =७५० मीटर (४९) १हजार=१००० (५०) अर्धा हजार =५०० (५१) पाव हजार =२५० (५२) पाऊण हजार =७५० (५३) १२ इंच =१ फूट (५४) ३ फूट =१ यार्ड (५५) १ मैल =५२८० फूट (५६) १ क्विंटल =१००किलोग्रॅम (५७) अर्धा क्विंटल =५० किलोग्रॅम (५८) पाव क्विंटल =२५ किलोग्रॅम (५९) पाऊण क्विंटल = ७५ किलोग्रॅम (६0) १ टन= १० क्विंटल शिक्षक मित्र समूह ✒ 🎯वर्तुळ - त्रिज्या(R)- वर्तुळाच्या केंद्रबिंदूतून निघून परिघाला जाऊन मिळणार्‍या रेषाखंडाला वर्तुळाची त्रिज्या म्हणतात.  वर्तुळाच्या व्यास (D) – केंद्रबिंदूतून निघून जाणार्‍या व वर्तुळाच्या परिघावरील दोन बिंदुना जोडणार्याह रेषाखंडास वर्तुळाचा व्यास म्हणतात.  वर्तुळाचा व्यास हा त्या वर्तुळाचा त्रिज्येचा (R च्या) दुप्पट असतो.  जीवा – वर्तुळाच्या परिघावरील कोणत्याही दोन बिंदूंना जोडणार्‍या रेषाखंडाला वर्तुळाची जीवा म्हणतात. व्यास म्हणजे वर्तुळाची सर्वात मोठी जीवा होय.  वर्तुळाचा व्यास हा त्रिजेच्या दुप्पट व परीघाच्या 7/12 पट असतो.  वर्तुळाचा परीघ हा त्रिजेच्या 44/7 पट व व्यासाच्या 22/7 पट असतो.  वर्तुळाचा परीघ व व्यासातील फरक = 22/7 D-D = 15/7 D  अर्धवर्तुळाची परिमिती = 11/7 D D (D=व्यास) किंवा D = वर्तुळाचा व्यास, त्रिज्या (r) × 36/7  अर्धवर्तुळाची त्रिज्या = परिमिती × 7/36  वर्तुळाचे क्षेत्रफळ = π × (त्रिज्या)2 = πr2 (π=22/7 अथवा 3.14) वर्तुळाची त्रिज्या = √क्षेत्रफळ×7/22    वर्तुळाची त्रिज्या = (परीघ-व्यास) × 7/30  अर्धवर्तुळाचे क्षेत्रफळ = π×r2/2 किंवा 11/7 × r2  अर्धवर्तुळाची त्रिज्या = √(अर्धवर्तुळाचे ×7/11) किंवा परिमिती × 7/36  दोन वर्तुळांच्या त्रिज्यांचे गुणोत्तर = त्या वर्तुळांच्या परिघांचे गुणोत्तर.  दोन वर्तुळांच्या क्षेत्रफळांचे गुणोत्तर हे त्या वर्तुळांच्या त्रिज्यांच्या गुणोत्तराच्या किंवा त्या वर्तुळांच्या परिघांच्या गुणोत्तराच्या वर्गाच्या पटीत असते. वर्तुळाची त्रिज्या दुप्पट केल्यास क्षेत्रफळ चौपट येते.  वर्तुळाचे क्षेत्रफळ व परीघ -  घनफळ - इष्टीकचितीचे घनफळ = लांबी × रुंदी × उंची = (l×b×h) काटकोनी चितीचे घनफळ = पायाचे क्षेत्रफळ × उंची  गोलाचे घनफळ = 4/3 π×r3 (r=त्रिज्या) गोलाचे पृष्ठफळ = 4π×r2      घनचितीचे घनफळ = (बाजू)3= (l)3 घनचितीची बाजू = ∛घनफळ घनाची बाजू दुप्पट केल्यास घनफळ 8 पट, बाजू चौपट केल्यास घनफळ पटीत वाढत जाते, म्हणजेच 64 पट होते आणि ते बाजूच्या पटीत कमी अथवा वाढत जाते.  घनाचे पृष्ठफळ = 6 (बाजू)2  वृत्तचितीचे (दंडगोलाचे) घनफळ = π×r2×h  वृत्तचितीची उंची (h) = (घनफळ/22)/7×r2 = घनफळ×7/22×r2  वृत्तचितीचे त्रिज्या (r) = (√घनफळ/22)/7×r2 = √घनफळ×(7/22)/h  इतर भौमितिक सूत्रे - समांतर भूज चौकोनाचे क्षेत्रफळ = पाया×उंची  समभुज चौकोनाचे क्षेत्रफळ = 1/2×कर्णाचा गुणाकार  सुसम षटकोनाचे क्षेत्रफळ = (3√3)/2×(बाजू)2 वर्तुळ पाकळीचे क्षेत्रफळ = वर्तुळ कंसाची लांबी × r/2 किंवा θ/360×πr2 वर्तुळ कंसाची लांबी (I) = θ/180×πr घनाकृतीच्या सर्व पृष्ठांचे क्षेत्रफळ = 6×(बाजू)2 दंडगोलाच्या वक्रपृष्ठाचे क्षेत्रफळ = 2×πrh  अर्धगोलाच्या वर्कपृष्ठाचे क्षेत्रफळ = 3πr2 अर्धगोलाचे घनफळ = 2/3πr3 त्रिकोणाचे क्षेत्रफळ = √(s(s-a)(s-b)(s-c) ) शंकूचे घनफळ = 1/3 πr3h   समभुज त्रिकोणाचे क्षेत्रफळ = √3/4×(बाजू)2 दंडगोलाचे एकूण पृष्ठफळ = 2πr(r h)  अर्धगोलाचे एकूण पृष्ठफळ = 2πr2  (S = 1/2 (a b c) = अर्ध परिमिती)   वक्रपृष्ठ = πrl शंकूचे एकूण पृष्ठफळ = πr2 π r (r l) r= त्रिज्या, l= वर्तुळ कंसाची लांबी  बहुभुजाकृती - n बाजू असलेल्या बहुभुजाकृतीच्या सर्व आंतरकोनांच्या मापांची बेरीज (2n-4) काटकोन असते, म्हणजेच 180(n-2)0 किंवा [90×(2n-4)]0 असते. सुसम बहुभुजाकृतीचे सर्व कोन एकरूप असतात व सर्व बाजू एकरूप असतात. बहुभुजाकृतीच्या बाह्य कोनांच्या मापांची 3600 म्हणजेच 4 काटकोन असते.  n बाजू असलेल्या सुसम बहुभुजाकृतीच्या प्रत्येक बहयकोनाचे माप हे 3600/n असते.  सुसम बहुभुजाकृतीच्या बाजूंची संख्या = 3600/बाहयकोनाचे माप  बहुभुजाकृतीच्या कर्णाची एकूण संख्या = n(n-3)/2  उदा. सुसम षटकोनाचे एकूण कर्ण = 6(6-3)/2 = 6×3/2 = 9 तास, मिनिटे, सेकंद यांचे दशांश अपूर्णांकांत रूपांतर - 1 तास = 60 मिनिटे      0.1 तास = 6 मिनिटे    0.01 तास = 0.6 मिनिटे 1 तास = 3600 सेकंद      0.01 तास = 36 सेकंद    1 मिनिट = 60 सेकंद      0.1 मिनिट = 6 सेकंद  1 दिवस = 24 तास               = 24 × 60               =1440 मिनिटे                 = 1440 × 60               = 86400 सेकंद घडयाळाच्या काटयांतील अंशात्मक अंतर - घड्याळातील लगतच्या दोन अंकांतील अंशात्मक अंतर 300 असते.  दर 1 मिनिटाला मिनिट काटा 60 ने पुढे सरकतो.  दर 1 मिनिटाला तास काटा (1/2)0 पुढे सरकतो. म्हणजेच 15 मिनिटात तास काटा (7.5)0 ने पुढे सरकतो. तास काटा व मिनिट काटा यांच्या वेगतील फरक = 6 –(1/0)0 = 5(1/2) = (11/2)0 म्हणजेच मिनिटकाट्यास 10 भरून काढण्यास (2/11) मिनिटे लागतात.   दशमान परिमाणे - विविध परिमाणांत एकमेकांचे रूपांतर करताना खालील तक्ता लक्षात ठेवा. 100 कि.ग्रॅ. = 1 क्विंटल  10 क्विंटल = 1 टन      1 टन = 1000 कि.ग्रॅ.  1000 घनसेंमी = 1 लिटर   1 क्युसेक=1000घन लि.    12 वस्तू = 1 डझन      12 डझन = 1 ग्रोस         24 कागद = 1 दस्ता  20 दस्ते = 1 रीम     1 रीम = 480 कागद.  विविध परिमाणे व त्यांचा परस्पर संबंध - अ) अंतर – 1 इंच = 25.4 मि.मि. = 2.54 से.मी. 1 से.मी. = 0.394 इंच  1 फुट = 30.5 सेमी.   1 मी = 3.25 फुट 1 यार्ड = 0.194 मी.            1 मी = 1.09 यार्ड ब) क्षेत्रफळ -     1 स्व्के. इंच = 6.45 सेमी 2 1 सेमी 2 = 0.155 इंच 2 1 एकर = 0.405 हेक्टर 1 हेक्टर = 2.47 एकर = 100 आर/गुंठे 1 स्व्के. मैल = 2.59 कि.मी. 2 1 एकर फुट = 1230 मी. 3 = 1.23 मैल  1 कि.मी. 2 = 0.386 स्व्के.मैल1 गॅलन = 4.55 लिटर  क) शक्ती -     1 एच.पी. = 0.746 किलो वॅट 1 किलो वॅट = 1.34 एच.पी.  ड) घनफळ -    1(इंच) 3 = 16.4 सेमी. 2 1 (सेमी) 3 = 0.610 (इंच) 3  क्युबिक फुट (1 फुट) 3 = 0.283 मी. 3 1 मी 3 = 35 फुट 3  1 यार्ड 3 = 0.765 मी. 3  इ) वजन -     1 ग्रॅम = 0.0353 औंस (Oz) 0 1 पौंड (lb) = 454 ग्रॅम 1 कि.ग्रॅ. = 2.0 पौंड (lb)  वय व संख्या - दोन संख्यांपैकी मोठी संख्या = (दोन संख्यांची बेरीज दोन संख्यातील फरक) ÷ 2 लहान संख्या = (दोन संख्यांची बेरीज – दोन संख्यांतील फरक) ÷ 2 वय वाढले तरी दिलेल्या दोघांच्या वयातील फरक तेवढाच राहतो.  दिनदर्शिका – एकाच वारी येणारे वर्षातील महत्वाचे दिवस  महाराष्ट्र दिन, गांधी जयंती आणि नाताळ हे दिवस एकाच वारी येतात.  टिळक पुण्यतिथी, स्वातंत्र्यदिन, शिक्षक दिन, बाल दिन हे दिवस एकाच वारी येतात.   नाणी - एकूण नाणी = एकूण रक्कम × 100 / दिलेल्या नाण्यांच्या पैशांची बेरीज  एकूण नोटा = पुडक्यातील शेवटच्या नोटचा क्रमांक – पहिल्या नोटेचा क्रमांक 1  पदावली - पदावली सोडविताना कंस, चे, भागाकार, गुणाकार, बेरीज, वजाबाकी (÷, ×, , -) 💐💐💐💐? ?💐💐💐💐